Warmtenet Limburg
(12 december 2011)

Overlast
De totale lengte van het net zal zo'n 60 kilometer zijn, waarvan 47 kilometer aan primaire leidingen. De belangrijkste warmteleiding kot met een bocht tussen het vliegveld in het zuiden en Born in het noorden liggen, met een grote aftakking naar Stein, zo is de bedoeling. De warmte wordt geleverd door bedrijven op het industrie-terrein Chemelot (DSM, Sabic, etc.), en van een biomassa-centrale (de BES-centrale) in Sittard. Er zal zo'n 830.000 GJ per jaar worden geleverd, zo is de bedoeling, waarvan dan 130.000 GJ van de centrale en 700.000 GJ van het bedrijventerrein. Hiermee zal zo'n 26 miljoen kubieke meter aardgas per jaar bespaard worden. Omdat er op de Chemelot-site zo'n 7 PJ per jaar vrijkomt (7 miljoen GJ) is de gemeente Sittard-Geleen niet bang dat door vertrek of sluiting van bedrijven de warmtelevering in gevaar komt, zo zegt Dieteren.

Korting of geen korting
Maar die gemeente loopt wel risico. Ze investeert samen met de andere gemeenten en de provincie Limburg 10 miljoen euro. Er wordt gezocht naar een private partij die er nog 10 miljoen euro in wil steken en die ook verantwoordelijk wordt voor de aanleg, exploitatie en onderhoud van het warmtenet. De rest van het benodigde geld (60 miljoen euro) moet op een andere manier worden aangetrokken. De gemeente garandeert dat de prijs van de warmte 15% onder de normale (NDMA)-prijs zal liggen. Volgens Dieteren is dat omdat de gemeente iets wil terugdoen voor mensen die in de omgeving wonen van het industrie-terrein en die daar last van hebben. Vraag is echter of de gemeente de belofte gestalte kan doen, zo gaf Dieteren aan. Want er wordt nu al gemorreld aan het kortingspercentage, want het project moet natuurlijk wel een sluitende businesscase hebben.

Green deal
Ook garanderen de overheden dat bedrijven of organisaties die nu niet investeren in een warmtevoorziening (omdat ze in afwachting zijn van de aanleg van het net) warmte zullen krijgen, ook als het net niet wordt aangelegd, om wat voor reden dan ook. Vanzelfsprekend zullen de kosten van het project met name in het begin hoog zijn. Gevraagd is aan minister Verhagen of er een garantie kan worden afgegeven van 10 miljoen euro voor deze negatieve cash-flow in de eerste jaren. Die heeft dat gedaan; daarvoor is een Green Deal afgesloten. Maar niet verhuld kan worden dat de gemeenten veel risico lopen, onder meer als het aantal aansluitingen veel kleiner zal blijken te zijn dan nu verwacht. Ook bij het warmtenet in Den Haag, waar zo'n 45 miljoen in is geïnvesteerd, zal dit waarschijnlijk een toenemend probleem worden.

Juridische aspecten
Partijen die meedoen met het project zijn behalve de gemeenten Stein, Beek en Sittard-Geleen en de provincie Limburg ook de woningbouwverenigingen ZoWonen, USG (Utility Support Group, het energiebedrijf op het industrieterrein Chemelot) en de biomassa-centrale BES. Natuurlijk komen er veel juridische aspecten bij de aanleg van het net kijken, onder meer om risico's zoveel mogelijk af te dekken. De Limburgse partners hebben daarvoor het kantoor 'Banning advocaten' in de arm genomen. Silvia Vinken van dit kantoor gaf op het congres ook een toelichting. Er zijn veel gemeenten bezig met de oprichting van een warmtebedrijf, zo zei zij, en daarbij wordt vaak voor een PPS-contructie gekozen (publiek-private samenwerking). Allerlei verschillende contractvormen zijn mogelijk, zoals de uitgifte van een concessie of een DBFMO-contract (design, build, finance, maintain and operate).

Ingewikkelde wetgeving
Belangrijke vraag is of een project als het warmtenet in Limburg moet worden aanbesteed. Die vraag is ingewikkeld. Het antwoord hangt van veel factoren af, zo zegt Vinken, zoals de vraag wie precies de opdracht geeft, hoe die opdracht luidt, wat de rol van de overheid is en of het alleen om de aanleg of ook om de exploitatie van het warmtenet gaat. De Limburgse partijen hebben voor een aanbesteding gekozen. Er komt straks vermoedelijk een holding, in handen van de overheden en de private partij, waaronder twee bedrijven komen te hangen: bedrijf dat het net aanlegt (HGN netwerkbedrijf) en het bedrijf dat het net gaat exploiteren (HGN exploitatie). Er was al een aanbestedingsprocedure voor energiebedrijven, BASS genaamd. Nu heeft AgentschapNL een aanbestedingswijzer gemaakt voor alle partijen: de 'Handreiking aanbestedingswijzer energie-infrastructuur', van 6 juli 2011, waar met name gemeenten hun voordeel mee kunnen doen.

Staatssteun
Verder kan er natuurlijk al snel sprake zijn van ongeoorloofde staatssteun, vooral als overheden participeren in financiering van het geheel. Hoopgevend is de goedkeuring die het warmtebedrijf Rotterdam in 2006 kreeg van de Europese Commissie. Van belang hierbij is natuurlijk dat de Europese Commissie de ontwikkeling van duurzame energie probeert te bevorderen. Het is daarbij niet moeilijk om de aanleg van het energienet als iets van algemeen belang te definiëren, waardoor er minder snel sprake is van staatssteun. Dieteren getroost zich daarom ook veel moeite om dat aan te tonen, ook op het energiecongres. Het belangrijkste argument is dat het een relatief goedkope manier is om de milieu-doelstellingen van de regio te halen. Wat in ieder geval niet kan is als de publieke verschaffers van kapitaal een lagere rente of andere vergoeding krijgen dan de private financiers, zo zegt Dieteren.

Dialoog
Opvallend is dat de Limburgse partijen kiezen voor de zogenaamde 'concurrentie-gerichte dialoog', een vorm van aanbesteden die vooral bekend is uit de bouwwereld. Hoewel de aanpak niet aanbevolen wordt in de aanbestedingswijzer wordt die in dit geval wel ondersteunt door AgentschapNL, zo zegt Vinken. Die aanpak maakt overleg met geïnteresseerde partijen mogelijk tijdens de aanbestedingsprocedure, bijvoorbeeld over de aanleg van het net, de risicoverdeling en de wijze van financiering. Op die manier kan gebruik worden gemaakt van de creativiteit van de partijen, zo zegt Dieteren. Bedrijven moeten daardoor wel veel tijd in de procedure steken, zonder dat ze daarvoor betaald worden. Zo'n 80 bedrijven en consortia hadden interesse in participatie in de aanleg van het net, zo bleek bij een eerste selectiefase in mei 2011. Na de eerste selectie waren er nog 12 van over. Met vier daarvan wordt nu verder gepraat. Halverwege 2012 volgt de selectie van de private partner en in 2020 moet het net klaar zijn.

Copyright © Energieenwater.net